Pieprz mestycynowy to roślina pochodząca z wysp Oceanu Spokojnego, stosowana przez miejscowych do sporządzania napoju o działaniu relaksującym i poprawiającym nastrój. Wyniki badań naukowych potwierdziły, iż ekstrakt z tej rośliny wykazuje działanie przeciwlękowe i przeciwdepresyjne, a także jest skutecznym wsparciem w terapii bezsenności.
pieprz mestycynowy funkcjonuje w literaturze naukowej, medycynie tradycyjnej oraz obrocie suplementacyjnym pod wieloma nazwami wywodzącymi się z różnych języków i tradycji kulturowych. Poniżej zestawiono kluczowe określenia stosowane w poszczególnych kontekstach.
Pieprz mestycynowy to roślina z rodziny pieprzowatych (Piperaceae). Pochodzi z wysp zachodniego i południowego Pacyfiku. Od wieków znana była na Hawajach, Samoa Vanuatu, Melanezji, Fidżi oraz w niektórych częściach Mikronezji i w kontynentalnej Australii. W języku markiskim i tonga jej nazwa – kava – oznacza “gorzki”, “kwaśny” lub “cierpki w smaku”. Do uprawy tego krzewu niezbędna jest dobrze przepuszczalna, luźna gleba, umożliwiająca stały dopływ powietrza do korzeni. Naturalnie kava kava rośnie w miejscach, gdzie panuje wysoka temperatura (od 21 do 35 stopni C), opady wynoszą ponad 2000 mm rocznie, a wilgotność względna to 70-100%. Nie lubi jednak zbyt dużego nasłonecznienia, szczególnie we wczesnym okresie wzrostu.
Mieszkańcy wysp Pacyfiku wykorzystywali korzenie krzewu pieprzu mestycynowego do przyrządzania napoju, który także nazywali “kava”. Miał on podobną funkcję, jaką pełnił w Europie alkohol. Tradycyjnie spożywano go podczas uroczystości religijnych, politycznych i kulturowych oraz spotkań towarzyskich. Niegdyś efekty jego działania były zarezerwowane wyłącznie dla mężczyzn, jednak obecnie mogą go pić także kobiety. Szczegóły kultury spożywania kava kava na poszczególnych wyspach mogą być nieco inne, w zależności od lokalnych zwyczajów. Różnice mogą dotyczyć np. sposobu przygotowania napoju i jego mocy. W ostatnich latach kultura picia kava kava rozprzestrzeniła się poza wyspy Pacyfiku. Obecnie zdobywa popularność w Nowej Zelandii, Australii, Stanach Zjednoczonych oraz w Europie.
Kava kava to przede wszystkim roślina o działaniu przeciwlękowym i przeciwdepresyjnym. Niejednokrotnie porównuje się jej właściwości poprawiające nastrój do efektów otrzymywanych dzięki związkom z grupy benzodiazepin. Często wykorzystywana jest również jako środek ułatwiający zasypianie. W niewielkich dawkach może działać nootropowo i wspomagać zdolności poznawcze, jednak efekt ten zanika gdy stosowana jest często lub w większej ilości. Wykazuje także potencjał neuroprotekcyjny.
Korzeń pieprzu mestycynowiego, tradycyjnie wykorzystywany do przygotowywania napoju kava kava, zawiera liczne związki biologicznie aktywne, wśród których znaleźć można:
Kawalaktony charakteryzują się łatwością w przekraczaniu bariery krew-mózg. Wydaje się, że przyjmowane doustnie osiągają większe stężenie w ośrodkowym układzie nerwowym, niż przy podaniu w formie zastrzyków. Maksymalna koncentracja w mózgu pojawia się już po 45 minutach od przyjęcia, zaś działanie obserwuje się u ludzi po ok. godzinie.
Wyniki badań klinicznych pozwoliły udowodnić, że już jednorazowa dawka ekstraktu z kava przynosi poprawę nastroju. W badaniu tym brali udział zdrowi ochotnicy, którzy otrzymali 300 mg wyciągu z pieprzu mestycynowego bub placebo. Efekty sprawdzono za pomocą serii testów mierzących samopoczucie, wesołość, a także zdolności poznawcze, w tym pamięć krótkotrwałą oraz uwagę. Wykazano tym samym, że roślina ta nie wpływa negatywnie na parametry związane z przetwarzaniem informacji, w przeciwieństwie do wielu często stosowanych antydepresantów czy środków przeciwlękowych.
Generalnie kava kava postrzegana jest jako bezpieczny środek wspomagający nastrój i redukujący lęk. Jej skuteczność porównywana jest do związków z grupy benzodiazepin. W innym badaniu 129 ochotników przyjmowało 400 mg ekstraktu z tej rośliny, 10 mg buspironu (agonista receptora 5-HT1A i antagonista receptorów dopaminowych D3 i D4) lub 100 mg opipramolu (agonista receptorów sigma 1 i 2, antagonista receptorów D2, 5-HT2, a także histaminowych H1 i H2 oraz cholinergicznych receptorów muskarynowych). Substancje te były stosowane przez okres 8 tygodni, natomiast następny tydzień służył ocenie rezultatów terapii oraz ewentualnych objawów odstawienia lub nawrotu zaburzeń lękowych. W każdej grupie obserwowano podobne wyniki, zarówno jeśli chodzi o skuteczność, jak i bezpieczeństwo stosowania.
Skuteczność oraz bezpieczeństwo stosowania pieprzu mestycynowego oceniono również w metaanalizie, w której uwzględniono wyniki otrzymane podczas randomizowanych, kontrolowanych testów. W sumie wykorzystano rezultaty 11 badań z łącznym udziałem 645 uczestników. Ustalono, że dawki 210-240 mg ekstraktu z kava są skuteczne w leczeniu objawów lękowych. Jest to również bezpieczny środek, gdy przyjmuje się go przez okres 24 tygodni.
Testy kliniczne z wykorzystaniem ekstraktu z pieprzu mestycynowego standaryzowanego na 30% kawalaktonów udowodniły, że związki te pozwalają na skrócenie czasu reakcji u zdrowych uczestników, a także poprawiły liczbę prawidłowych odpowiedzi podczas testu sprawdzającego zdolności poznawcze. W trakcie innego badania dowiedziono, że bardziej stężony ekstrakt (70% kawalaktonów) skutecznie poprawi wyniki podczas zadań polegających na rozpoznawaniu słów. Wydaje się jednak, że korzystne efekty w zakresie funkcji kognitywnych uzyskać można jedynie przy doraźnym stosowaniu niewielkich dawek, gdyż w przypadku przyjmowania większych ilości działanie uspokajające przeważa nad prokognitywnym.
Podczas wieloośrodkowego, randomizowanego badania klinicznego z podwójnie ślepą próbą 61 ochotników przez okres 4 tygodni przyjmowało 200 mg ekstraktu z pieprzu mestycynowego (standaryzowanego na 70% kawalaktonów) dziennie lub placebo. Po tym czasie przeanalizowano parametry takie jak jakość snu oraz efekt regeneracji organizmu w czasie snu. Wyniki pozwoliły wykazać, że stosowanie kava przyniosło istotną poprawę w tym zakresie. Jednocześnie preparat ten był dobrze tolerowany, nie zaobserwowano zmian parametrów klinicznych lub laboratoryjny, ani żadnych działań niepożądanych.
W innym badaniu zastosowano leczenie bezsenności za pomocą ekstraktu z kava i waleriany, przyjmowanych pojedynczo i łącznie. Pieprz mestycynowy wykazał wysoką skuteczność jako wsparcie zasypiania zarówno przyjmowany sam, jak i razem z walerianą. Wykazano, że w tym drugim przypadku pojawiały się bardziej żywe i wyraźne sny, co było najczęściej występującym efektem ubocznym. Niektórzy uczestnicy zgłaszali także dolegliwości żołądkowe lub zawroty głowy podczas przyjmowania kava kava.
Wyniki badań przeprowadzonych z wykorzystaniem modelu zwierzęcego pozwoliły udowodnić, że ekstrakt z kava działa protekcyjnie na komórki mózgu w warunkach czasowego niedotlenienia. Zastosowany doustnie wyciąg z pieprzu mestycynowego wykazał podobną aktywność, jak niektóre występujące w nim kawalaktony podane przez iniekcję: metystycyna i dihydrometystycyna. Sugeruje to, że właśnie te dwa związki odpowiadają za neuroprotekcyjny potencjał kava kava. Roślina ta pozwala zmniejszyć obszar objęty uszkodzeniami w stopniu podobnym do memantyny. również w innych badaniach otrzymano rezultaty świadczące o tym, że ekstrakt z pieprzu mestycynowego w sposób korzystny oddziałuje na komórki nerwowe, chroniąc je przed stresem oksydacyjnym i zapobiegając ich nadmiernemu obumieraniu w niekorzystnych warunkach. Może dzięki temu stanowić cenne wsparcie w schorzeniach neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Parkinsona czy choroba Alzheimera. Istnieją również dowody świadczące o tym, że kawalaktony, wykorzystując mechanizm sygnalizacji zewnątrzkomórkowej oraz oddziałując na czynnik transkrypcyjny Nrf2, redukują toksyczny wpływ beta amyloidu na neurony.
Podczas badań klinicznych wykazano, że ekstrakt z pieprzu mestycynowego jest pomocny w łagodzeniu objawów menopauzy, które wynikają ze zmian w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. Przyjmowanie kava przez okres 8 tygodni pozwoliło pacjentkom poprawić nastrój i subiektywne samopoczucie. W innym badaniu, prowadzonym przez okres 3 miesięcy, otrzymano wyniki świadczące o tym, że dzienne dawki 100 i 200 mg ekstraktu z tej rośliny skutecznie łagodzą niepokój, lęk i objawy depresyjne, czego nie zaobserwowano u grupy przyjmującej placebo.
Wyniki badań naukowych sugerują, że jednym z mechanizmów prowadzących do efektu uspokajającego i przeciwdepresyjnego jest wpływ kawalaktonów na aktywność receptora GABA-A. Związki te wykazują bowiem działanie synergiczne z muscymolem, selektywnym agonistą tego receptora. Testy prowadzone in vitro wskazują na to, że biologicznie aktywne składniki pieprzu mestycynowego oddziałują również na receptory dopaminergiczne (D2), opioidowe (mi i delta), serotoninergiczne (5-HT6 i 5-HT7), histaminowe (H1 i H2) oraz benzodiazepinowe. Wydaje się także, iż kava wpływa nie tylko na receptory kwasu gamma-aminomasłowego, ale również na jego transport.
Udowodniono też, że podanie przez iniekcję ekstraktu z kava, w dawce 20, 120 i 220 mg/kg masy ciała, przyczynia się u szczurów do wzrostu zewnątrzkomórkowego stężenia dopaminy nawet do poziomu 150% w porównaniu do grupy kontrolnej, a stan taki utrzymywał się przez okres 8 godzin. Jednakże zastosowanie większych dawek – 250-500 mg/kg masy ciała – sprawiało, iż stężenie dopaminy obniżało się. Istnieją również doniesienia o zdolności związków biologicznie aktywnych kava do hamowania aktywności monoaminooksydazy B (MAO B), inaktywującej neuroprzekaźniki z grupy monoamin, w tym dopaminę i serotoninę.
3.1. Zalecane dawkowanie Tradycyjnie przygotowuje się odwar lub napar ze świeżego lub suszonego korzenia kava taka forma utrudnia dokładne określenie zawartości związków biologicznie aktywnych. Na rynku dostępne są także standaryzowane ekstrakty. Najczęściej stosowana dawka wyciągu o zawartości 70% kawalaktonów to 300 mg (210 mg kawalaktonów) dziennie, przy czym zaleca się rozdzielenie tej ilości na trzy porcje po 100 mg przyjmowane w ciągu dnia. Jeśli jednak stosuje się kava w pojedynczej porcji, ze względu na działanie…
Pieprz mestycynowy to roślina pochodząca z wysp Oceanu Spokojnego, stosowana przez miejscowych do sporządzania napoju o działaniu relaksującym i poprawiającym nastrój. Wyniki badań naukowych potwierdziły, iż ekstrakt z tej rośliny wykazuje działanie przeciwlękowe i przeciwdepresyjne, a także jest skutecznym wsparciem w terapii bezsenności. Najważniejsze informacje wsparcie dobrego nastroju ułatwienie zasypiania działanie neuroprotekcyjne wspomaganie zdolności poznawczych zmniejszanie objawów menopauzy Dawkowanie Tradycyjnie przygotowuje się odwar lub napar ze świeżego lub suszonego korzenia kava taka forma utrudnia dokładne…