Mimo stałego rozwoju nauki choroba alzheimera wciąż pozostaje nieuleczalna. Terapia może jedynie spowolnić jej rozwój, a najlepsze efekty przynosi, gdy jest wdrażana na wczesnym etapie. Jednak diagnostyka choroby Alzheimera jest trudna. Zmiany w mózgu powstają na długo zanim pojawią się pierwsze wyraźne objawy. Dlatego naukowcy starają się znaleźć sposoby na jak najwcześniejsze wykrycie choroby Alzheimera.
Zespół badaczy z Kalifornii obrali sobie za cel stworzenie prostego testu behawioralnego, który można będzie wykorzystywać do oceny ryzyka rozwoju choroby Alzheimera, jeszcze przed zastosowaniem bardziej inwazyjnych metod diagnostycznych. Postanowili wykorzystać test oparty na tzw. efekcie Stroopa. Badanemu prezentuje się słowa oznaczające nazwy kolorów, przy czym kolor czcionki może odpowiadać treści słowa bądź nie. Zadaniem badanego jest określenie koloru liter. Zadanie jest proste, jeśli treść słowa pokrywa się z jego kolorem, a gdy tak nie jest, badany będzie potrzebował więcej czasu na podanie odpowiedzi. Wzrośnie też prawdopodobieństwo popełnienia pomyłki.
Naukowcy dodali do tego prostego testu jeden element: na krótko przed tym, jak badany ujrzy słowo, którego kolor ma podać, na ekranie wyświetlane jest słowo w neutralnym kolorze. Pojawia się ono na tak krótki czas, że niemożliwe jest świadome zarejestrowanie go. Ma to na celu rozproszenie badanego i pomiar tzw. utajonego poznania (ang. implicit cognition).
W eksperymencie sprawdzającym skuteczność testu uczestniczyło 40 osób w wieku średnio 70 lat. Wszyscy wcześniej zostali wielokrotnie przebadani pod kątem ryzyka rozwoju choroby Alzheimera za pomocą rezonansu magnetycznego (MRI), sekwencjonowania genomu i badań płynu mózgowo-rdzeniowego. Podczas testu ich zdolności poznawcze były prawidłowe. Badanie było podwójnie zaślepione – ani uczestnicy, ani prowadzący nie wiedzieli nic o danych biologicznych uczestników przed przeanalizowaniem danych.
“Zdrowie poznawcze naszych uczestników jest na wysokim poziomie, co sprawdziliśmy za pomocą baterii testów neuropsychologicznych – mówi Shao-Min Sean Hung, współautor badania. – Ale głównym pytaniem tego badania jest: co z ich utajonym poznaniem? Czy to możliwe, że utajone poznanie jest czułe na tyle, by wykazywać spadek funkcji poznawczych spowodowany chorobą Alzheimera? W tym badaniu przetestowaliśmy hipotezę, że zdrowi poznawczo uczestnicy z grupy wysokiego i niskiego ryzyka byliby w innym stopniu rozpraszani przez niewidzialne słowo.”
Wyniki testu wykazały, że osoby, u których czynniki biologiczne świadczyły o wysokim ryzyku rozwoju choroby Alzheimera, były wolniejsze w teście Stroopa 0 ok. 4%, gdy pojawiało się “niewidzialne” słowo i gdy treść słowa nie była spójna z kolorem czcionki. Sugeruje to, że utajone poznanie może zmieniać się pod wpływem czynników prowadzących do rozwoju choroby Alzheimera na długo przed tym, zanim pogorszeniu ulegną świadome zdolności poznawcze. Zatem testy sprawdzające utajone poznanie mogą być w stanie wykryć zwiększone ryzyko rozwoju tego schorzenia na długo wcześniej niż stosowane dziś metody.
Naukowcy podkreślają, że zastosowany przez nich test nie jest jeszcze narzędziem diagnostycznym – nie można za jego pomocą mierzyć indywidualnego ryzyka zachorowania. Udało się jednak ujawnić, że osoby, u których ryzyko to jest wyższe, gorzej sobie z nim radzą, gdy pojawia się czynnik rozpraszający, co wskazuje kierunek dalszych prac.
