Wrośniak różnobarwny to grzyb o udowodnionym dobroczynnym wpływie na organizm. Warte uwagi jest przede wszystkim jego działanie na układ odpornościowy. Prowadzone są badania dotyczące możliwości jego wykorzystania w terapii nowotworów.
Wrośniak różnobarwny funkcjonuje w literaturze naukowej, medycynie tradycyjnej oraz obrocie suplementacyjnym pod wieloma nazwami wywodzącymi się z różnych języków i tradycji kulturowych. Poniżej zestawiono kluczowe określenia stosowane w poszczególnych kontekstach.
Wrośniak różnobarwny należy do grzybów z rodziny żagwiowatych. Występuje powszechnie na niemal wszystkich kontynentach. Wrośniak różnobarwny rośnie warstwami i tworzy półokrągłe kapelusze wokół pni martwego drewna, na przykład dębu. Kapelusze są cienkie i wytrzymałe, z bardzo wyraźnymi, aksamitnymi, koncentrycznymi, barwnymi pierścieniami. Przybierają one barwy w odcieniach brązu, żółci, szarości, fioletu, zieleni i czerni, ale brzeg zewnętrzny jest zawsze jasny– kremowy lub biały.
Wrośniak różnobarwny od tysięcy lat cieszy się renomą w Japonii i Chinach jako grzyb leczniczy. Historia intensywnych badań tego grzyba zaczęła się od jednego przypadku medycznego z 1992 roku. Pacjent z rakiem żołądka zgłosił poprawę samopoczucia po wypiciu herbaty ziołowej zwanej Saru-no-koshikake, która zawiera składnik aktywny w postaci wrośniaka.
Wrośniak różnobarwny jest dobrze zbadanym grzybem leczniczym. Od Początku XXI wieku przeprowadzono wiele badań klinicznych na ludziach. NIektóre z frakcji wrośniaka są zatwierdzonymi lekami refundowanymi przez narodową opiekę zdrowotną w Japonii. Przykładem jest PSK (polisacharyd K). Ta frakcja polisacharydowa z wrośniaka różnobarwnego została po raz pierwszy zatwierdzona przez japońskie Ministerstwo zdrowia do leczenia raka w 1977 r., a do 1987 r. stanowiła 25,2% całkowitych wydatków krajowych na środki przeciwnowotworowe.
Częstotliwość stosowania klinicznego w Ameryce Północnej, Europie i Azji produktów zawierających ekstrakty z wrośniaka zwiększyła się w ciągu ostatnich kilku lat. Gwałtownie wzrosło również użytkowanie tego grzyba w postaci suplementu diety. Wrośniak jest dostępny na całym świecie w postaci sproszkowanych ekstraktów, herbaty oraz innych form.
Wrośniak różnobarwny ma właściwości immunomodulujące i antynowotworowe. Działa przeciwdrobnoustrojowo, przeciwutleniająco oraz wspiera pracę wątroby, jelit i układu nerwowego.
Trametes versicolor zawiera polisacharydy, w tym PSP (peptyd polisacharydowy) oraz wyżej wspomniany PSK. Odpowiadają one za największą część działania prozdrowotnego tego grzyba. Dodatkowo wrośniak zawiera β-1,3-glukan i β-1,4-glukan. We frakcji lipidowej można znaleźć sterole, wśród nich egrosterol, fungisterol i β-sitosterol. Ekstrakty mentolowe mają najwyższy poziom polifenoli, a ekstrakcje wodne mają najwięcej flawonoidów. Oprócz wyżej wspomnianych składników, wrośniak różnobarwny zawiera hydroksymetylochinolinę, seskwiterpeny, koriolinę oraz kwas deoksykoriolowy.
Wyniki badań wykazują, że wyciągi z wrośniaka lub jego wyselekcjonowane składniki mają szerokie spektrum działania immunomodulującego, z którego część może być wywołana przez kontakt z tkanką odpornościową w przewodzie pokarmowym. Składniki ściany komórkowej wrośniaka, takie jak PSP, oddziałują na komórki Langerhansa w jamie ustnej i na komórki dendrytyczne w płatach Peyera w jelicie cienkim. W wyniku tych interakcji działanie wielu rodzajów komórek odpornościowych ulega wzmocnieniu.
Ekstrakty z wrośniaka są znane z tego, że stymulują aktywność i proliferację limfocytów T, limfocytów B, monocytów i makrofagów, komórek szpiku kostnego, komórek NK (natural killer cells). Po zastosowaniu ekstraktu z wrośniaka u myszy zaobserwowano wzrost ekspresji genów cytokin (IL-2, IL-6, interferonów i TNF). Efekty te są związane ze stymulacją limfocytów T oraz aktywności cytotoksycznej na nowotwory. Wyciąg z wrośniaka często wykazuje większe działanie immunologiczne u zwierząt z obniżonymi funkcjami odpornościowymi związanymi z chemioterapią, niż u zwierząt z normalnymi funkcjami immunologicznymi.
Ekstrakt z wrośniaka może hamować kancerogenezę poprzez zmniejszenie wpływu niektórych czynników rakotwórczych, np. występujących w dymie tytoniowym lub azbeście. Stosowanie tego grzyba jako uzupełnienie konwencjonalnych metod leczenia raka, takich jak chemio- i radioterapia, ma racjonalne podstawy. Wyniki niektórych badań wskazują, że może on zmniejszyć ryzyko wystąpienia wtórnych nowotworów wywołanych przez radioterapię i chemioterapię cytotoksyczną. Ekstrakty z wrośniaka mogą również chronić zdrowe komórki pacjenta podczas radioterapii i chemioterapii.
Efekty działania tego grzyba mogą być przynajmniej częściowo wyjaśnione przez szereg specyficznych reakcji biologicznych. Związki aktywne obecne we wrośniaku rożnobarwnym hamują aktywność metaloproteinaz i innych enzymów związanych z tworzeniem przerzutów. Mają one także zdolność do obniżania tempa wzrostu komórek nowotworowych. Ponadto wrośniak zwiększa ekspresję antygenów powierzchniowych komórek nowotworowych, co może ułatwiać układowi odpornościowemu ich rozpoznawanie i eliminowanie.
Efekt przeciwbólowy polisacharydów wrośniaka został odnotowany w trzech różnych zwierzęcych modelach bólu ostrego i przewlekłego o podłożu zapalnym. Powyższy efekt był związany z aktywacją IL-2.
W badaniu klinicznym przeprowadzonym w 2012 roku stwierdzono, że pacjentki z rakiem piersi, które przyjmowały kapsułki ze sproszkowanym ekstraktem z wrośniaka różnobarwnego, szybciej odzyskiwały funkcje odpornościowe po radioterapii niż te, które nie przyjmowały kapsułek. Inne badanie przeprowadzone z udziałem pacjentek z rakiem piersi wykazało, że grzyby zwiększały skuteczność chemioterapii.
W mniejszym badaniu 9 uczestniczek z rakiem piersi w stadium 1, 2 lub 3 przeszło standardową chemioterapię i radioterapię. Następnie przez 6 tygodni przyjmowały 3, 6 lub 9 gramów ekstraktu z wrośniaka różnobarwnego dziennie w podzielonych dawkach. Po przeprowadzeniu eksperymentu naukowcy stwierdzili, że ekstrakt przyczynił się do zwiększenia poziomu komórek układu odpornościowego zwalczających raka.
Wyniki badań wykazały, że 70% etanolowy ekstrakt z wrośniaka zmniejszył wzrost komórek hormonozależnego raka prostaty i obniżył produkcję antygenu sterczowego (PSA). Wrośniak miał mniejszy wpływ na komórki raka prostaty odporne na działanie androgenów. Ekstrakt zwiększył poziom transduktorów sygnału i aktywatorów STAT1 i STAT3. Te czynniki transkrypcyjne odpowiadają za hamowanie przemian rakotwórczych.
Suplementacja metanolowym ekstraktem z wrośniaka skutecznie pomaga w terapii czerniaka u myszy. Po podaniu ekstraktu zwiększa się poziom aktywności makrofagów otrzewnowych – komórek niszczących obce drobnoustroje i nieprawidłowe komórki.
Podczas interwencji eksperymentalnej w postaci suplementacji różnymi ekstraktami z wrośniaka wykazano, że zarówno etanolowy, jak i wodny ekstrakt hamował żywotność komórek białaczki promielocytowej (HL-60), w sposób zależny od stężenia. Skuteczność była większa w przypadku ekstraktu wodnego. W komórkach HL-60 odnotowano supresję IL-8.
Glikoproteina otrzymana z grzybni wrośniaka wykazała aktywność (w testach na modelu zwierzęcym in vitro) przeciwko nadciśnieniu i zakrzepicy. Białko to hamuje agregację płytek krwi i wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, przeciwzapalne i rozszerzające naczynia. Wykazano również, że odwraca objawy związane z zaburzeniami nerek, redukuje białkomocz oraz reguluje tworzenie i degradację prostaglandyn. Wykazano też, że związki aktywne wrośniaka obniżają cholesterolu w surowicy u zwierząt.
Aktywność antyoksydacyjna wrośniaka różnobarwnego wspiera zdrowie wątroby i chroni ją przed substancjami toksycznymi. W badaniach na zwierzętach wpływ na wątrobę powszechnie ocenia się za pomocą hepatotoksyny – czterochlorku węgla (CCl4). Wyniki badań na zwierzętach sugerują, że składniki aktywne chronią wątrobę przed działaniem tego związku poprzez regulację odpowiedzi immunologicznej na wolne rodniki. Za ten efekt odpowiada zwiększenie aktywności endogennych przeciwutleniaczy. Poza tym wrośniak może obniżać aktywność enzymów wątrobowych, co wiąże się z jej lepszym funkcjonowaniem. Wrośniak różnobarwny wspiera funkcje wątroby i może zapobiegać rakowi wątroby.
Działanie wrośniaka na mikrobiotę jelitową jest wielokierunkowe. Beta-glukany z wrośniaka zawierają wiązania, które nie nie są trawione w ludzkim przewodzie pokarmowym. Nie mogą zostać wchłonięte, więc muszą pozostać w jelitach, dopóki nie zostaną wykorzystane lub wydalone. Oznacza to, że beta-glukany mogą być źródłem prebiotyków – związków korzystnie wpływających na zdrowie i skład mikrobiomu jelitowego.
Polisacharydy zawarte we wrośniaku mogą również pozytywnie zmieniać skład mikrobioty kałowej. PSP obniża pH kału, co jest odkryciem sugerującym mechanizm, w którym PSP mógłby chronić przed pasożytami. W randomizowanym badaniu klinicznym osoby przyjmujące PSP miały wyraźne i spójne pozytywne zmiany w składzie mikrobiomu jelitowego.
W jednym z eksperymentów stwierdzono, że ekstrakt z wrośniaka różnobarwnego zmodyfikował skład bakterii jelitowych poprzez zwiększenie populacji korzystnych bakterii, takich jak Bifidobacterium sp. i bakterie kwasu mlekowego, przy jednoczesnej redukcji potencjalnie szkodliwych bakterii, takich jak Clostridium sp. i Staphylococcus sp. Posiadanie zdrowych poziomów bakterii Lactobacillus sp. i Bifidobacterium sp. zostało powiązane z redukcją dolegliwości ze strony jelit, takich jak biegunka, wzmocnieniem układu odpornościowego, obniżeniem poziomu cholesterolu, niższym ryzykiem niektórych nowotworów i poprawą trawienia.
Właściwości immunomodulujące i aktywność prebiotyczna PSP mogą mieć również wpływ na kontrolę masy ciała. Ale nie przeprowadzono badań z udziałem ludzi, aby sprawdzić tę hipotezę.
Wyniki badań przeprowadzonych z wykorzystaniem modelu zwierzęcego świadczą o tym, że polisacharydy zawarte we wrośniaku mogą znacząco zmniejszyć patologiczne cechy urazu niedokrwienno-reperfuzyjnego mózgu i hamować apoptozę komórek nerwowych wokół zmian chorobowych. Działanie jest związane z hamowaniem aktywacji szlaku sygnałowego p38MAPK. Eksperymenty in vitro wydają się wspierać zastosowanie wrośniaka w chorobie Meniere’a. Wrośniak jest w stanie zmniejszyć stan zapalny w obrębie układu nerwowego i neurodegenerację oraz działać neuroprotekcyjnie.
Wolne rodniki mogą negatywnie wpływać na DNA, które jest bardziej wrażliwe na ich szkodliwe działanie niż inne makrocząsteczki. Wyniki jednego z badań sugerują, że ekstrakty z wrośniaka mogą chronić DNA, prawdopodobnie ze względu na wysoki poziom polifenoli. Mechanizmy leżące u podstaw tych efektów nie są jeszcze jasne. Po stosowaniu wrośniaka zwiększa się bowiem poziom ochronnych antyoksydantów: dysmutazy ponadtlenkowej (SOD), peroksydazy glutationowej (GSH-Px) i glutationu (GSH).
Związki aktywne wrośniaka stymulują produkcję interferonów i tym samym działają przeciwwirusowo. Wrośniak różnobarwny moduluje aktywność białka uczestniczącego w wywoływaniu stanu zapalnego – TNF-alfa. Ten mechanizm odpowiada za skuteczne leczenie zakażenia drożdżakami Candida albicans, znanego jako kandydoza. Wrośniak działa również poprzez aktywację komórek NK przeciwko śmiertelnemu zakażeniu wirusem cytomegalii oraz innymi patogenami. Zawierające azot polisacharydy wyekstrahowane z grzybni wrośniaka zwiększają siłę działania antybakteryjnego i wzmacniają efekt działania antybiotyków. Poza tym zaobserwowano uwrażliwienie bakterii na antybiotyki.
3.1. Zalecane dawkowanie Ekstrakt z wrośniaka różnobarwnego najczęściej jest dostępny w postaci proszku. Zazwyczaj zaleca się przyjmowanie 2000 miligramów sproszkowanego grzyba dziennie. 3.2. Synergistyczne połączenia suplementacyjne W celu maksymalizacji korzystnego wpływu na układ odpornościowy wrośniaka wielobarwnego można łączyć z reishi. 3.3. Przeciwwskazania i grupy ryzyka i skutki uboczne Naukowcy nie zidentyfikowali jeszcze całej listy poważnych skutków ubocznych związanych z wrośniakiem różnobarwnym. Można doświadczyć: objawów ze strony układu pokarmowego, takie gazy, wymioty, zgaga, wzdęcia i ciemne…
Wrośniak różnobarwny to grzyb o udowodnionym dobroczynnym wpływie na organizm. Warte uwagi jest przede wszystkim jego działanie na układ odpornościowy. Prowadzone są badania dotyczące możliwości jego wykorzystania w terapii nowotworów. Najważniejsze informacje wspomaganie terapii przeciwnowotworowej wsparcie układu odpornościowego działanie hepatoprotekcyjne wsparcie zdrowia jelit poprawa ogólnego stanu zdrowia Dawkowanie Ekstrakt z wrośniaka różnobarwnego najczęściej jest dostępny w postaci proszku. Zazwyczaj zaleca się przyjmowanie 2000 miligramów sproszkowanego grzyba dziennie. Na co uważać Naukowcy nie zidentyfikowali jeszcze całej…